Değerli meslektaşlarım; bu ve bundan sonraki birkaç yazımda özellikle işyeri mevzuatında karşılaşılan ve zaman zaman bu konuda tarafıma iletilen sorulardan yola çıkarak naçizane bazı açıklamalarda bulunmaya çalışacağım.

 Hepimizin malumu olduğu üzere ülkemizde, herhangi bir ticari faaliyette bulunmak isteyen özel veya tüzel kişiliklerin bağlı bulundukları belediyelerden ruhsat alma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu zorunluluk 3572  sayılı “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun” ve bu Kanuna istinaden 2005 yılında çıkarılan 9207 sayılı “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik” ten kaynaklanmaktadır.

3572 sayılı “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun” un 5. Maddesi ve yine bu Kanuna istinaden çıkarılan 9207 sayılı Yönetmeliğin 6. Maddesi doğrultusunda işyerleri ruhsatlandırılmaktadır.

 9207 sayılı Yönetmeliğin 6. Maddesi “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” hükümlerini taşımaktadır. Bu durumda belediye sınırları içerisinde açılacak olan her türlü işyeri ilgili belediyesinden ruhsat almak zorundadır.

Dikkat edilecek olursa hem Kanun ve hem de Yönetmelik çok açık bir şekilde her türlü işyerinin belediyelerden ruhsat almak zorunda olduğunu göstermektedir. Görüldüğü üzere Kanun ve Yönetmelik “işyeri” ifadesini kullanmış ve bu doğrultuda düzenlemeler yapmış, ancak burada kavram karmaşasına ve anlam zorluğuna sebep olan “işyeri” kelimesinin tam karşılığı her iki mevzuattada izah edilmemiştir.

Peki o zaman bizler işyeri tanımından ne anlayacağız?

Yaptığım araştırmalar neticesinde işyeri kelimesinin açıklamasının, Vergi Usul Kanunu’ nun 156. maddesinde yapılmış olduğunu tespit ettim. Söz konusu maddeye göre:

" İşyeri; ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette, mağaza, idarehane, muayenehane, imalathane, şube, depo, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, çiftlik ve hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleleri, maden ve ocakları, inşaat şantiyeleri ve vapur büfeleri gibi ticari ve mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir."

Görüldüğü gibi işyeri kavramında önemli olan konu “ticari, sınai ve mesleki bir faaliyet”in yapılıyor olmasıdır.

İşte, ne 3572 sayılı Kanun ve ne de Yönetmeliğinde işyeri izahatinin açık bir şekilde yapılamaması bu Kanun ve Yönetmeliğin hangi tür işyerlerine uygulanacağı noktasında çelişkilere sebep olmaktadır. Bu karmaşadan istifade etmek isteyen bazı ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler, kendilerinin bu yönetmelik kapsamı dışında olduğunu iddia ederek belediyelerden ruhsat almaya yanaşmamakta ve bu anlamda da belediyelere ruhsat harcı ödemek istememektedirler. Ama bu durum onların haklı olduğu durumunu da ortaya çıkarmamaktadır. Zira işyerlerinin izahatı Vergi Usul Kanunu’ nun 156. maddesinde yapılmış durumdadır.

Hal böyle olunca, bu durumda olan bazı işyeri sahipleri (Eczane, hastane, muhasebe büroları vb.) 9207 sayılı Yönetmeliğin 6. Maddesinin yürütmesinin durdurulması ve iptali için davalar açmışlar, bu davalar sonucunda önce yönetmeliğin bu maddesinin yürütmesi durdurulmuş ancak daha sonra Yönetmelikte kapsamlı bir düzenleme yapılarak (bugünkü hali) itiraz gerekçeleri ortadan kaldırılmış ve tüm işyerleri belediye ruhsatına tabi tutulmuştur.

Görüldüğü üzere, belediye sınırları içerisinde ticari faaliyette bulunan her türlü işyeri özel mevzuatına göre ruhsatlandırılsa dahi, ilgili belediyesinden işyeri çalışma ruhsatı almak zorundadır.

Birkaç örnek verecek olursak; muhasebe büroları, özel hastaneler, dershaneler, özel okullar, turizm büroları, reklam ajansları, doktor yazıhaneleri, döviz büroları, ganyan, toto-loto bayileri, ticari faaliyette bulunan her türlü bürolar, fatura tahsil merkezleri, medikal mağaza ve işyerleri, bankalar, avukatlık büroları, halı sahalar, spor salonları ve benzerleri gibi bu örnekleri çoğaltmak mümkündür.

Bir belediye, beldesinde ticari faaliyette bulunan işyerlerinin envanterini tutmak zorundadır. Dolayısı ile bu işyerlerini de kayıt altına almak zorunda olduğu için ve ayrıca o beldede ticari faaliyette bulunarak bir gelir elde ettikleri için bu işyerlerinden harç bedeli alması gerekmektedir. Bu konuda hiçbir yasal engel bulunmamaktadır.